16/05/2017 - Lượt xem: 318
Trong đời sống văn hóa của đồng bào Bahnar ở xã Glar (huyện Đak Đoa), có một loại nhạc cụ mang âm sắc tương tự âm thanh được đánh ra từ những bộ cồng chiêng bằng đồng, đó là chiêng tre. Được làm hoàn toàn bằng những cây tre già, chiêng tre tạo cảm giác thân thuộc, gần gũi, giản dị và mang âm sắc đặc trưng của núi rừng.

Nghệ nhân Alip (làng Groi 2, xã Glar) là một trong 2 người hiếm hoi còn biết làm chiêng tre, dù theo ông Alip, làm chiêng tre không hề khó. Nói rồi, ông ra hiên nhà lấy một chiếc bao đựng hơn chục ống tre lớn nhỏ đã được chặt thành từng đoạn dài 30-120 cm và gọt đẽo tỉ mỉ. Xếp chúng thành một hàng trên nền đất, ông nói: “Đây chính là một bộ chiêng tre đấy”. Quan sát kỹ, từng chiếc chiêng tre giống như những ống đàn t’rưng, chỉ khác là chúng to hơn và không có sợi dây nào để kết nối treo lên thành một dàn. “Tre được chọn làm chiêng phải có độ dày vừa phải, nếu quá dày sẽ không tạo được âm. Sau khi chọn được cây tre ưng ý (đường kính to nhất khoảng 12 cm) phải đem phơi khô chừng 2 tháng, không được để tre bị nứt gãy. Tre khô hoàn toàn mới đem cưa, chặt thành các kích thước khác nhau từ nhỏ đến lớn, đường kính nhỏ thì chiều dài cũng ngắn, cứ thế mà tăng dần”-ông Alip giải thích.
 

Ông Alip bên bộ chiêng tre của mình.                                      Ảnh: P.L
Ông Alip bên bộ chiêng tre của mình. Ảnh: P.L

Cách tạo âm cho từng chiếc chiêng tre đòi hỏi người nghệ nhân phải có một đôi tai thẩm âm thật tốt. Và làm thế nào để có thể khiến từng đoạn tre rời rạc tạo ra âm thanh kết nối với nhau là cả một nghệ thuật được tạo nên bởi đôi tay tài hoa gọt, vót, cắt của người nghệ nhân. Ông Alip chia sẻ: “Qua thời gian, những chiếc chiêng tre này bị thay đổi khiến âm thanh cũng bị lạc đi, khi ấy cần phải chỉnh lại chiêng sao cho âm thanh hài hòa”. Việc chỉnh chiêng tre cũng đặc biệt không kém, bởi dụng cụ để chỉnh chiêng không phải là chiếc búa mà là con dao sắc nhọn. Mỗi lần được chỉnh, chiếc chiêng tre lại bị “hao hụt” đi một chút bởi người nghệ nhân sẽ tùy theo độ lệch của âm mà vót mỏng phần thân hay gọt nhọn phần đầu của chiêng.

Nhìn chiêng tre có vẻ dễ sử dụng hơn so với chiêng đồng, nhưng nếu không cầm đúng cách sẽ không tạo nên được âm thanh. Ông Alip tỉ mỉ hướng dẫn: “Phải cầm chiêng thẳng đứng, phần vót nhọn đưa lên trên. Không được cầm chặt chiêng bằng cả bàn tay mà chỉ giữ nhẹ bằng ngón cái và ngón trỏ, tay còn lại cầm dùi gõ nhẹ lên thân chiêng thì mới ra tiếng”. Nói rồi, ông làm mẫu cho chúng tôi xem, nghiêng đôi tai vào chiếc chiêng, ông gõ nhẹ một cái, chiếc chiêng tre phát ra âm thanh trong trẻo, vang vang. Theo ông Alip, những ai đã biết đánh chiêng đồng thì cũng dễ dàng biết đánh chiêng tre và một bộ chiêng tre cũng có 13-15 chiếc để mọi người cùng nhau diễn tấu.

Chị Hồ Thị Duyên-cán bộ Văn hóa xã Glar: “Trên địa bàn xã, ngoài những bộ cồng chiêng bằng đồng được bà con gìn giữ thì còn có loại chiêng tre khá độc đáo. Dù không phổ biến như trước đây nhưng những bộ chiêng tre vẫn được các nghệ nhân chế tạo, sử dụng và gìn giữ. Đó là một nét độc đáo, góp phần làm phong phú thêm kho tàng nhạc cụ dân tộc của đồng bào Bahnar ở Glar nói riêng và huyện Đak Đoa nói chung”.

Dù nhẹ hơn, đơn giản hơn nhưng âm thanh được tạo nên từ bộ chiêng tre không thua kém gì âm thanh của bộ chiêng đồng. 2 bộ chiêng tre mà ông Alip làm vẫn thường kết hợp cùng với bộ chiêng đồng của làng đi biểu diễn tại các hội thi văn nghệ do xã, huyện tổ chức. Người cháu ngoại của ông Alip là Hmốp (12 tuổi) cũng rất yêu thích những chiếc ống tre phát ra âm thanh ấy. Mỗi lần ông lấy ra tập dượt hay chỉnh sửa, Hmốp cũng đòi ông dạy cho làm. Hmốp bày tỏ: “Em cũng biết đánh chiêng tre và biết làm sơ sơ rồi, đều là do ông ngoại dạy cả. Em thấy rất thích và sẽ học theo ông để có thể làm chiêng tre thành thạo hơn”.

Theo GLO

(Bấm vào đây để nhận mã)

Tin liên quan

60 năm chiến thắng điện biên phủ

Ảnh Xem tất cả >>

Video

Kỳ vĩ thác 3 tầng

[Video]: Các sở ngành được đề xuất hợp nhất như thế nào

[Video]: Nghề đúc bánh in phục vụ Tết của người Huế

2018: Đón năm mới yên vui

[Video]: Phất lên từ nuôi rắn ráo trâu

Tỷ giá - Thời tiết

CurrencyTransferSell
USD2329023370
THB706.16735.61
SGD17016.5217202.27
SEK2628.62694.76
SAR6208.426451.99
RUB350.43390.48
NOK2821.662910.09
MYR5616.585689.26
KWD77020.9580042.64
KRW20.2821.56
JPY206.45213.21
INR323.34336.02
HKD2961.653005.98
GBP30832.7531107.05
EUR27370.4927613.98
DKK3631.273745.08
CHF24197.4724510.59
CAD17988.3218184.69
AUD16927.1717111.95
Chọn thành phố

Liên kết website

Biển Hồ  Biển Hồ
qlvb-internet
Bản tin tuần
Du lịch Gia Lai
Banner 2  http://tinhuygialai.org.vn/chuc-nang-nhiem-vu-cua-cac-co-quan-chuyen-trach-tham-muu-giup-viec-tinh-uy/vi-VN-0-411.html
Hình ảnh, chức danh Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XV (2015-2020)
Đánh giá chất lượng dịch vụ hành chính công
Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XI, nhiệm kỳ 2016-2021
Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2016
LÊN ĐẦU TRANG