10/04/2017 - Lượt xem: 183
Dù đã sống ở Tây Nguyên trên hai mươi năm nhưng tôi chỉ biết đến Pơ thi qua sách vở, báo chí, ti vi, dù cũng đi nhiều nơi, nhưng chỉ láng máng rằng đó là lễ bỏ mả, người chết sau khi chết đi thì sẽ được cúng, làm lễ lớn để bỏ, để cắt đứt mối liên hệ với người sống. Hết. Ngoài ra như thế nào thì chịu. Để rồi một bữa chiều, đứa học sinh gọi “cô giáo ơi, làng em có pơ thi, cô vào nhé”…

Và trải nghiệm với hai ngày pơ thi đã làm cho chúng tôi vô cùng phấn khích.

Tháng Ba, cái nắng oi nồng, nắng tấp đỏ bụi đất bazan. Một vài nơi đã có những trận mưa đầu tiên, nước mưa thấm kén, làm cho những con nhộng vỡ ra, hóa thành bướm vàng bay chập chờn khắp đường, một vài bông hoa cà phê còn sót lại tỏa hương thơm dịu nhẹ. Râm ran tiếng ve hòa nhau trên những tán cây rộng. Con đường vào làng Kep1 xã Ia Mơ Nông đã quá đỗi quen thuộc vì những chuyến công tác về làng để kêu học sinh đi học, để mang cái chữ về với làng, cho học sinh cái nghề để họ có thể kiếm tiền từ cái chữ, để phân biệt rõ ràng tốt xấu, phong tục, hủ tục.

Chiều tà, ráng chiều đỏ ối như màu hoa Pơlang rực rỡ. Đến xem hội mà lóng ngóng, cái gì cũng lạ, nhà mồ, tượng, người, tất cả quen lắm mà xa cách làm sao. Tất cả hiện hữu trước mắt nhưng tượng có lời của tượng, người có ngôn ngữ của người mà người xem không thể dùng cảm xúc để nói với tượng nên cứ vời vợi. Rồi phải tìm đến một người làng. Anh Rơ Châm Húc, có con đang học cấp 3, anh nói, con anh không muốn học nữa, nếu muốn học nghề cô giúp cho cháu rồi tôi sẽ hướng dẫn cho cô đi khắp khu nhà mồ. Tôi mừng hơn bắt được vàng. Anh bắt đầu kể. Để chuẩn bị Pơ thi người làng phải chuẩn bị nhiều lắm. Sửa sang, trang trí lại mộ phần, tạc tượng, cơm lam chuẩn bị tiền bạc để sắm lễ cúng. Trước mắt tôi là nhà mồ được xây khang trang, tượng gỗ được đẽo còn thơm mùi nhựa cây. Hình nam nữ yêu nhau, nhưng nhiều nhất vẫn là tượng người ôm mặt, vẻ thương tiếc. “Gỗ giờ hiếm, mà có cưa máy nên cưa nhanh, về đẽo một ngày là xong từng đây tượng, nhanh lắm”. Người nhà bày đồ cúng, có cơm, thịt, trái cây, đồ dùng hàng ngày và dụng cụ lao động được tạc ra từ gỗ. Có tiếng gà con bị cột chân kêu chiêm chiếp, họ nghĩ, sống sao, thác vậy nên người chết từ khi nhắm mắt đến trước khi làm lễ Pơthi hàng ngày được tiếp cơm, nước, hai bữa. Những đứa trẻ còn bú mẹ không may qua đời hàng ngày cũng được mẹ nặn sữa đem ra mộ để đứa trẻ khỏi đói, khát. Hôm nay, họ cúng, người nhà từ làng mình, bà con bên vợ, bên chồng  đều về dự cả. Sau lưng nhà mồ, tám con trâu đã được cột, đến khi gà gáy sáng mai, người làng sẽ đập trâu, cắt đầu bỏ lên chiếc “gưng” để cúng, móng của trâu sẽ được cột lên những chiếc sào cắm sẵn. Ngày lễ, để tránh nắng, người làng làm chòi, nam nữ ở cách xa nhau. Bên chòi của đàn ông là nhà kho, nhà kho được giắt lá xung quanh, người ta bỏ rượu ghè, chiêng, cơm lam, thịt ở kho để khi cần lấy cho dễ. Ấn tượng nhất là những nồi thức ăn màu đen được dân làng gọi là cret gồm chuối xanh giá ra nấu với thịt heo bột gạo thành thứ hồ sền sệt màu đen, được múc ra gói trong lá cây, bày trên những cái rổ được đan vội bằng le, mà người làng gọi là cái chu chê, người người cứ thế là bốc ăn. Đêm, tiếng chiêng nổi lên, người người nối nhau bằng vòng xoang, tôi nhẩm theo nhịp 1,2,3,4 rồi cùng bước theo. Hàng dãy rượu ghè hết rồi được đổ đi thay ruột mới. Người Kinh chộp được cơ hội cũng bày ra bán bao nhiêu là thứ nhưng mặt hàng bán chạy nhất có lẽ là rượu trắng, chị chủ sạp hàng nói với tôi “hôm qua giờ mới bán được có sáu can chớ mấy”, tôi nhìn mỗi cai được ghi số 30 lít, mà có tới bốn sạp hàng. Rồi bao nhiêu là ghè rượu…

Phần được chờ nhất có lẽ là phần nhảy múa giả ma. Những nam thanh niên độc thân được trét bùn đầy người và đọi chiêng sẽ đón họ từ suối lên. Họ nhảy, la hét để dọa những hồn ma cũ không bắt nạt những hồn ma mới được bỏ mả. Họ đi xung quang khu nhà mồ nhảy theo tiếng chiêng, ném bùn vào những người tham gia. Trong những chiếc gưng, họ sẽ trồng những cây non mới. anh Huc chỉ cho tôi cây Lơ pang đang nở hoa bên cạnh là của người cha trồng cho con, cây đã hai mươi tuổi, ngày ngày người cha nhìn cây mà nhớ con mình. Giá mà…

Ở nhà mồ ai cũng vui vẻ. Họ cười, họ xoang theo nhịp chiêng. Đến khi kết thúc, tôi nhìn vào nhà mồ, một người phụ nữ tầm năm mươi tuổi rưng rưng khóc và kể lể. Tôi vỗ vai và hỏi, chị nói “cháu mình đó, em gái mình cũng nằm đó, mình thương lắm, hôm nay nữa là bỏ rồi, nó đi rồi”. Tôi bỗng thấy mình chùng xuống, nắm chặt tay người phụ nữ ấy…

Làng Kép đẹp lắm, bằng phẳng, đường đi được thiết kế theo ô bàn cơ, khu nhà mồ có những tán cây to, rộng che mát rượi. Có những bức tượng đã mục rỗng theo thời gian, có những nơi nhà đã sập rồi, lộ ra những chiếc ché được chôn cùng, tôi thấy có nhà còn có cả xe đạp, quạt điện được treo nơi góc nhà. Người làng Kép cũng hiền hòa, dễ thương, họ cười, họ nói với nhau bằng tiếng mẹ đẻ, ai cũng hân hoan, vui mừng sau những ngày tháng lam lũ, trên gương mặt họ đã in hằn dấu vết của thời gian nhưng nét vô tư thì không lẫn vào đâu được.

Tôi tiếc vì quá ít người biết đến Pơ thi. Các bạn tôi từ các nơi đều râm ran, tò mò khi thấy tôi đăng hình trên face book. Định hướng và làm du lịch được quá đi chứ, nhiều khi chúng tôi đến những vùng đất lạ cũng chỉ khám phá được những nét văn hóa đặc sắc như thế. Ấy mới nhận ra, bên cạnh mình có những điều cực kì tuyệt vời mà mình chưa được trải nghiệm.

Người làng vẫn say, nhiều người vẫn còn nằm lăn quay ngay bên bếp lửa còn thơm mùi thịt nướng. Họ chơi, họ hòa mình vào với hương của rượu ghè, với nhịp chiêng để tiễn người đi, để thanh gội cơ thể mình và chuẩn bị cho chuỗi ngày tiếp theo. Dù còn đó một vài trăn trở về lễ hội, về phong tục và hủ tục nhưng thôi. Phải vui đã, phải nồng nàn, phải hết mình. Pơ thi mà.

 

Phải là tháng Ba

Pơ lang rực rỡ

Chếnh choáng rượu ghè

Nồng nàn Pơ thi…

Tác giả: Tạ Ngọc Điệp

*Cảm nhận riêng của tác giả

 

(Bấm vào đây để nhận mã)

60 năm chiến thắng điện biên phủ

Ảnh Xem tất cả >>

Video

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh (khóa XV)

[Video]: Thành phố Pleiku tuyệt đẹp nhìn từ trên cao.

[Video]:Vẻ đẹp Phố núi

[Video]: Tọa đàm kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập tỉnh Gia Lai

[Video] Tham quan nhà ga La Khê và tàu đường sắt Cát Linh - Hà Đông

Tỷ giá - Thời tiết

CurrencyTransferSell
USD2270522775
THB656683.38
SGD16329.916508.54
SEK2612.172677.98
SAR6049.236286.7
RUB349.16427.13
NOK2665.492749.09
MYR5258.195326.35
KWD74792.7277728.75
KRW19.3120.52
JPY201.89203.69
INR351.67365.48
HKD2893.362936.74
GBP29009.7229268.46
EUR25717.9925947.38
DKK3421.923529.25
CHF23548.1323853.39
CAD17200.3917423.36
AUD17230.617384.29
Chọn thành phố

Liên kết website

Biển Hồ  Biển Hồ
Lịch công tác
Du lịch Gia Lai
Đánh giá chất lượng dịch vụ hành chính công
Tìm hiểu lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam
Banner 2
Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XI, nhiệm kỳ 2016-2021
Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2016
Hình ảnh, chức danh Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XV (2015-2020)
LÊN ĐẦU TRANG