28/04/2018 - Lượt xem: 188
Đã 9 năm kể từ khi hội thảo quốc tế tại TP. Pleiku về “Sự thay đổi đời sống kinh tế, xã hội và bảo tồn văn hóa cồng chiêng ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á” (tháng 11-2009) được tổ chức. Đến nay, tại các địa phương đã có sự chuyển biến đáng kể về nhận thức và thực hành việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Năm nay, Festival cồng chiêng tổ chức tại Gia Lai sẽ tiếp tục minh chứng cho những nỗ lực thực hiện Chương trình hành động quốc gia nhằm bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng với tư cách là kiệt tác phi vật thể của nhân loại.

Còn nhớ, tham luận của GS.TS Oscar Salemink-Giáo sư nhân học tại Đại học VU Amsterdam (Hà Lan) đã đặt ra nghi vấn: “Liệu việc bảo vệ không gian văn hóa cồng chiêng có phải là mục tiêu khả thi khi tính đến những thay đổi tràn lan và dòng chảy văn hóa?”. Và cuối cùng, ông cũng đưa ra kết luận: Căn cứ vào sự biến đổi lớn về môi trường và bối cảnh, những thực hành này cần có và thể hiện những giá trị mới có ý nghĩa trong bối cảnh mới của Tây Nguyên hiện thời. Sau cùng thì điều này chỉ có thể được thực hiện bởi chính những con người Tây Nguyên, với tư cách là hiện thân cho “nền văn hóa cồng chiêng đang bị đe dọa”.

Cồng chiêng luôn xuất hiện trong các sinh hoạt văn hóa cộng đồng ở nhiều buôn làng.      Ảnh: internet
Cồng chiêng luôn xuất hiện trong các sinh hoạt văn hóa cộng đồng ở nhiều buôn làng. Ảnh: internet

Nhận định qua thực tế sử dụng cồng chiêng trong đời sống của các buôn làng vùng Trường Sơn-Tây Nguyên, có nhà nghiên cứu cho rằng, nhiều nơi cồng chiêng không còn phục vụ cho các sinh hoạt văn hóa cộng đồng dân tộc bản địa mà trở thành một loại nhạc cụ đặc trưng cho vùng miền, nó còn sử dụng trong nghệ thuật quần chúng, các dịch vụ phục vụ khách du lịch và giảng dạy trong các trường văn hóa nghệ thuật… Có thể nói, ngày càng có nhiều buôn làng ở Tây Nguyên hoàn toàn vắng bóng các sinh hoạt văn hóa liên quan đến cồng chiêng và cùng với đó là sự mai một của không gian văn hóa vật thể mà nó từng tồn tại.

Với góc nhìn biện chứng trong dòng chảy tiếp biến của miền thời gian và không gian mới, có người đã phản biện với đề xuất không được “chuyên nghiệp hóa” cồng chiêng vì đó là tài sản của cộng đồng. Theo đó, để góp phần làm cho không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên tiếp tục sống trong cuộc sống hiện đại, ngoài việc bảo tồn và phát huy di sản quý báu này, cần tổ chức hoặc chọn ra những đội cồng chiêng nòng cốt, tiêu biểu để giữ làm đội cồng chiêng dân gian của các dân tộc một cách “chuyên nghiệp” hay “bán chuyên nghiệp”, giúp họ có thể tự sống với hoạt động của mình theo yêu cầu của công chúng hoặc của ngành du lịch. Tất nhiên, trong thời gian đầu, các đội cồng chiêng này cần được Nhà nước hỗ trợ kinh phí để duy trì hoạt động.

Một thời “nạn chảy máu cồng chiêng” ở các buôn làng Tây Nguyên đã được báo chí gióng lên hồi chuông báo động và thực tế là nhiều bộ cồng chiêng quý hiếm có tuổi thọ hàng trăm năm, làm bằng chất liệu có giá trị mà đồng bào đã từng đổi bằng nhiều voi, nhiều trâu đã bị đem bán đồng nát trên thị trường. Trước đây, trong mỗi lễ hội của cộng đồng các dân tộc, cồng chiêng là phương tiện duy nhất để con người thông linh với thần, giao hòa với trời đất, giao tiếp với buôn làng. Mỗi khi có lễ hội, muốn xuất chiêng ra với cộng đồng thì già làng phải thực hiện một số nghi lễ để cáo “thần chiêng”. Giờ thì “vật linh” ấy phần nào đã phai nhạt và đôi khi nó trở thành nhạc cụ bình thường được đem biểu diễn, thi thố nhiều nơi.

Tất nhiên, với lòng tự hào về truyền thống văn hóa dân tộc, trên dải đất Tây Nguyên rộng lớn, nhiều buôn làng các dân tộc bản địa như: Mạ, Mnông, Ê Đê, Jrai, Bahnar, Xê Đăng… vẫn còn giữ được những nét văn hóa đa dạng, độc đáo, nhất là việc bảo tồn và phát huy các lễ hội cộng đồng xoay quanh các phong tục về chu kỳ sản xuất nông nghiệp, vòng đời người, dời làng đến vùng đất mới, làm nhà rông… Và đương nhiên, cồng chiêng đều có mặt, đồng thời là thành tố không thể thiếu cùng với múa dân gian, ẩm thực dân gian tạo nên một không gian đặc trưng của “văn hóa rừng” mà không phải nơi nào cũng có được.

Nhiều nghệ nhân cồng chiêng rất tâm huyết với di sản của dân tộc mình, như: A Kyui ở xã Ngọc Wang (huyện Đak Hà, tỉnh Kon Tum); A Hling ở xã Ngọc Réo (huyện Đak Hà, tỉnh Kon Tum); Rơmah Yơh ở xã Ia O (huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai)… đã ra sức truyền dạy nghệ thuật cồng chiêng cho thế hệ trẻ ở buôn làng, lưu giữ nhiều bộ chiêng quý cho cộng đồng. Đây là cách tiến hành bảo tồn và phát huy tại chính cộng đồng, nơi còn lưu giữ miền không gian văn hóa cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp, đồng thời tự nó có sự biến thể, sáng tạo trong dòng chảy của sự đổi thay kinh tế-xã hội đang hiện hữu.

Theo GLO

(Bấm vào đây để nhận mã)

60 năm chiến thắng điện biên phủ

Ảnh Xem tất cả >>

Video

Bí thư Tỉnh ủy dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn Dân tộc

Làng Ia Gri nối nhịp chiêng mừng Lễ hội

[Video] Quảng trường Ba Đình treo cờ rủ Quốc tang Chủ tịch nước

Kỳ vĩ thác 3 tầng

[Video]: Các sở ngành được đề xuất hợp nhất như thế nào

Tỷ giá - Thời tiết

CurrencyTransferSell
USD2326523355
THB692.22721.09
SGD16825.6617009.35
SEK2527.752591.37
SAR6198.956442.15
RUB348.75388.6
NOK2693.322777.73
MYR5527.695599.23
KWD76416.3479414.4
KRW19.9821.23
JPY201.46206.49
INR322.41335.05
HKD2954.862999.09
GBP29665.2529929.2
EUR26174.9526565.65
DKK3470.563579.33
CHF23002.3223299.99
CAD17531.8217723.22
AUD16835.8617019.66
Chọn thành phố

Liên kết website

Biển Hồ  Biển Hồ
qlvb-internet
Bản tin tuần
Du lịch Gia Lai
Banner 2  http://tinhuygialai.org.vn/chuc-nang-nhiem-vu-cua-cac-co-quan-chuyen-trach-tham-muu-giup-viec-tinh-uy/vi-VN-0-411.html
Hình ảnh, chức danh Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XV (2015-2020)
Đánh giá chất lượng dịch vụ hành chính công
Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XI, nhiệm kỳ 2016-2021
Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Gia Lai năm 2016
LÊN ĐẦU TRANG